მარიამისთვის ორმოცი წელი უბრალოდ ციფრი იყო. მამა სამი წლის წინ გარდაეცვალა, ქმარი — წელიწადნახევრის წინ.
მას მხოლოდ სამოთახიანი ბინის სიჩუმე, ანგარიშზე არსებული დანაზოგი და სტაბილური ბუღალტრული სამუშაო დარჩა.
მიუხედავად მატერიალური კეთილდღეობისა, მას მუდმივად აწუხებდა დანაშაულის გრძნობა — თითქოს ეს ყველაფერი ვიღაცას მოპარა და ადრე თუ გვიან ანგარიშის გასწორება მოუწევდა.
ანგარიში კი ლალიმ წარუდგინა — მისი ბიძაშვილის, სერგის ცოლმა. ოცწლიანი სხვაობის გამო სერგი მარიამისთვის უფრო უფროსი ნათესავი იყო, ვიდრე თანატოლი ბიძაშვილი — მარად პირქუში და თამბაქოს სუნით გაჟღენთილი კაცი.
მისი ცხოვრება არასწორი გადაწყვეტილებების ჯაჭვს ჰგავდა: მძიმე სამუშაო საზღვარგარეთ, სადაც ჯანმრთელობა დაკარგა, ლოთობა, სკანდალური ცოლი და საბოლოოდ სრული ფიზიკური განადგურება.
ახლა სერგი სამოცი წლის იყო, თუმცა ამ ასაკს ამპუტირებული ფეხით, ინსულტითა და უამრავი დიაგნოზით შეხვდა.
იგი მარტო ცხოვრობდა ქალაქის გარეუბანში, ლალი და მისი შვილი კი ცენტრში ბინას ქირაობდნენ და სერგის კვირაში ერთხელ აკითხავდნენ, რათა იაფიანი საკვები მიეტანათ და მისი პენსია აეღოთ.
„შენ ის უნდა წაიყვანო!“ — ემოციური შანტაჟი
შაბათის სიჩუმე ტელეფონის ზარმა დაარღვია.
— მარიამ! ლალი ვარ! — ნათესავის ხმა უხეში იყო. — საერთოდ ჭკუაზე ხარ? შენი ბიძაშვილი მარტოობაში კვდება, შენ კი შენს ბინაში ნებივრად ყავას მიირთმევ!
— ლალი, გამარჯობა. რა მოხდა? სერგისთან დაკავშირებით რამე ხდება?
— რა მოხდა და ყველაფერი! სოციალურ მუშაკს არ აძლევენ, რადგან მომვლელი არ ჰყავს! საავადმყოფოში აღარ აწვენენ — სხვის ადგილს ნუ იკავებსო!
მე მარტო ვეღარ ვუმკლავდები, შენ ის შენთან უნდა წაიყვანო!
ამ სიტყვაში — „უნდა“ — იმდენი თავდაჯერებულობა იგრძნობოდა, რომ მარიამი წამით გაოგნდა. არა „შეგიძლია“ ან „მოდი მოვიფიქროთ“, არამედ სწორედ — „ვალდებული ხარ“.
— ლალი, მოდით მშვიდად ვისაუბროთ. მე არ ვიცი მასზე ზრუნვა, სამუშაო მაქვს და ბინაც არ არის ადაპტირებული ინვალიდის ეტლისთვის.
— პირობებს შექმნი — ფული გაქვს! — მოკლედ მოუჭრა ლალიმ. — მამაშენისგან დიდი ბინა დაგრჩა, ქმრის ფულიც გაქვს. მე კი სულ ნერვებზე ვარ! ის ხომ შენი სისხლი და ხორცია!
„ბიძაშვილი“, — გაიფიქრა მარიამმა. გაახსენდა სერგის უხეში ხარხარი, მამამისის დამცირება და ისიც, რომ ქმრის გარდაცვალებისას ერთხელაც არ დაურეკავს. ეს არ იყო ოჯახი, ეს იყო ნათესაური კავშირით შეკრული ადამიანთა გროვა.
— კარგი, — მოულოდნელად თქვა მარიამმა. — მზად ვარ განვიხილო ეს ვარიანტი, თუ ყველაფერს ადამიანურად გავაკეთებთ.
გაყიდეთ თქვენი სახლი. სერგი იქ მაინც ვერ ცხოვრობს. აღებული ფულით ჩემს ბინას მოვაწყობთ, სპეციალურ საწოლს ვუყიდით და მომვლელს დავუქირავებთ. მისი პენსია კი მის საჭიროებებსა და წამლებს მოხმარდება. მე ორგანიზებას ავიღებ ჩემს თავზე, მაგრამ რესურსები მჭირდება.
ტელეფონში სიჩუმე ჩამოვარდა. ლალი აშკარად ქვეტექსტს ეძებდა.
— შენ რა, შეიშალე? — გამოსცრა ქალმა. — სახლი გავყიდო? ეს ჩემი მომავალი საცხოვრებელია! პენსიის წაღებაც გინდა? რა ხარბი ყოფილხარ! ის ხომ ამ ფულით უნდა ცხოვრობდეს!
— ამ ფულით იცხოვრებს კიდეც, ოღონდ ეს თანხა თქვენს ჯიბეში კი არა, მის მოვლაში წავა, — მშვიდად, მაგრამ მტკიცედ მიუგო მარიამმა.
ამის შემდეგ ზარები ყოველდღიური გახდა. ლალი ხან ისტერიკულად ადანაშაულებდა, ხან კი „სათნოებაზე“ უკითხავდა ლექციებს. მარიამი მაინც მივიდა სერგისთან. სახლში წამლებისა და უსუფთაობის სუნი იდგა.
— მარიამ… შენ ხარ? — ძლივს ამოიხრიალა კაცმა. — ლალი ამბობს, რომ არ მიმიღებ… ხარბი ხარო.
მარიამს გული შეეკუმშა — მიხვდა, რომ ეს ადამიანიც ზუსტად ისეთივე იყო, როგორიც მისი ცოლი.
— მზად ვარ წაგიყვანო, სერგი, მაგრამ სახლი უნდა გაიყიდოს პირობების შესაქმნელად.
— სახლი… ის ხომ შვილს ეკუთვნის. მე უკვე აღარაფერი მინდა… შენ ხომ დაგრჩა მამაშენის და ქმრის ფული? ნუ მიმატოვებ…
მარიამს არაფერი უპასუხია, მხოლოდ თავი გააქნია და წამოვიდა. იმ საღამოს დიდხანს ტიროდა უსამართლობისგან. მას დახმარების ხელი სთხოვეს, სინამდვილეში კი სურდათ, მთელი ტვირთი მარტოს ეზიდა.
ფინალი ლალის ვიზიტით დასრულდა. იგი ბინაში ქარიშხალივით შემოიჭრა.
— აბა, გადაწყვიტე? ადგილი აქ ბევრია, ოთახს გაუკეთებ. ჩვენ კი ფული გვჭირდება, შვილისთვის მანქანის ყიდვას ვაპირებთ.
— ლალი, ჩემი პირობა უცვლელია, — თქვა მარიამმა. — გაყიდეთ სახლი. ნაწილი ფული თქვენ აიღეთ, ნაწილი სერგის მოხმარდეს. მისი პენსიაც მასვე დარჩეს. სხვაგვარად მე ამას ვერ შევძლებ.
— ყველაფერი გასაგებია! — ჩაიფრუტუნა ლალიმ. — კაცს ეძებ და გეშინია, ინვალიდი ხელს არ შეგიშლის? ამიტომაც არ გყავს შვილები, ღმერთმა დაგსაჯა!
— გამოდის, — ჩუმად, მაგრამ მკაფიოდ თქვა მარიამმა, — შენ მთავაზობ, წავიყვანო შენი ქმარი, დავხარჯო მასზე ჩემი ენერგია, დრო და ფული, დავკარგო სიმშვიდე და პირადი ცხოვრება. თქვენ კი აიღებთ მის პენსიას, გაყიდით სახლს და მანქანას იყიდით. და ამის შემდეგ მე კიდევ ხარბი ვარ?
ლალი გაწითლდა.
— არა, ლალი, — თქვა მარიამმა და კარი გააღო. — მე არავისი არაფერი მმართებს. ორშაბათიდან ჩემი ადვოკატი სასამართლოში შეიტანს სარჩელს. როგორც ცოლს, დაგავალდებულებენ ან თავად მოუარო სერგის, ან სახლი გაყიდო და იგი კერძო პანსიონატში მოათავსო. მისი პენსია ამისთვის საკმარისი იქნება. თქვენ კი მეურვეობის წინაშე ანგარიშვალდებული იქნებით.
ლალი გაოგნდა. მის თვალებში ჯერ შოკი, შემდეგ ბრაზი, ბოლოს კი ცხოველური შიში გაკრთა.
— გველად იქეცი ქმრის სიკვდილის შემდეგ, — ამოისუნთქა ქალმა და კიბეებზე დაეშვა.
მას შემდეგ მარიამს ლალისგან არაფერი სმენია. სამი თვის შემდეგ საერთო ნაცნობებისგან შეიტყო, რომ ლალის სერგი არსად გადაუყვანია — კაცი მარიამთან ბოლო საუბრიდან ორ თვეში გარდაიცვალა.
