საყოფაცხოვრებო ქიმიის მაღაზიებში მუდმივად ჩნდება ახალი საშუალებები. შედარებით ახლახან ქლორის შემცველი პროდუქტები აქტიური ჟანგბადის მქონე პრეპარატებმა ჩაანაცვლა. მწარმოებლების მტკიცებით, მათი გამოყენება არა მხოლოდ რეცხვისთვის, არამედ წმენდისთვის, ლაქების ამოსაყვანად და დეზინფექციისთვისაც შეიძლება. განვიხილოთ, მართლა ასეა თუ არა და გავარკვიოთ, თუ როგორ უნდა გამოვიყენოთ ჟანგბადის მათეთრებელი სახლის პირობებში სწორად და უსაფრთხოდ.
ჟანგბადის მათეთრებელი: მოქმედების პრინციპი და გამოყენების წესები
ამ უნივერსალური საშუალების სწორად გამოსაყენებლად მნიშვნელოვანია გვესმოდეს, თუ რა ქიმიური პროცესები მიმდინარეობს მისი მოქმედებისას.
რა არის და როგორ მოქმედებს აქტიური ჟანგბადი
ყველა ასეთი საშუალების შემადგენლობაში ნატრიუმის პერკარბონატი ან მისი წარმოებულები შედის. ეს ნივთიერება ყველასთვის კარგად ცნობილი წყალბადის ზეჟანგის სტაბილურ ფორმას წარმოადგენს. წყალში მოხვედრისას ის იხსნება და აქტიურ ჟანგბადს გამოყოფს. ჟანგბადი მუშაობს როგორც მჟანგავი, რომელიც შლის და აუფერულებს ჭუჭყს. იმისათვის, რომ აქტიური ჟანგბადის გამოყოფის ქიმიური რეაქცია ნორმალურად წარიმართოს, წყალი, რომელშიც ნატრიუმის პერკარბონატი იხსნება, აუცილებლად ცხელი უნდა იყოს.
დამუშავების პროცესში ჟანგბადი მოქმედებს არა მხოლოდ მასალის ზედაპირზე, არამედ მის სტრუქტურაზეც. ის აქტიურად შლის ორგანულ ჭუჭყს, რითაც გვაშორებს არა მხოლოდ ლაქებს, არამედ უსიამოვნო სუნსაც. ჟანგვითი რეაქციები კლავს პათოგენურ მიკროფლორას, რაც სრულფასოვანი დეზინფექციის ეფექტს იძლევა. პრეპარატით დამუშავების შემდეგ ქსოვილი უფრო სუფთა და „ახალი“ ხდება, რადგან ის უსიამოვნო სუნის მქონე უმცირეს ორგანულ ნაწილაკებსაც კი აშორებს.
მნიშვნელოვანია იცოდეთ: ქლორის შემცველი პრეპარატებისგან განსხვავებით, ჟანგბადის საშუალებები რბილად, მაგრამ შედარებით ნელა მოქმედებს. შესაბამისად, ლაქების ამოყვანას ან ქსოვილის გათეთრებას შეიძლება საკმაოდ დიდი დრო დასჭირდეს.
მწარმოებლები საშუალებას სხვადასხვა ფორმით უშვებენ:
- გრანულები და ფხვნილები: მოითხოვს წინასწარ გახსნას. იხსნება მხოლოდ ცხელ წყალში.
- გელი ან სითხე: მზა ფორმაა, რომელიც გრილ წყალშიც მოქმედებს და მოსახერხებელია ლაქების ამოსაყვანად.
- კაფსულები ან ტაბლეტები: დოზირებული საშუალება სარეცხ მანქანაში გამოსაყენებლად.
- კომბინირებული პრეპარატები: სარეცხი ფხვნილები ან ლაქების ამომყვანები, რომლებიც ნატრიუმის პერკარბონატს შეიცავს.
სად არის დასაშვები პრეპარატის გამოყენება
ჟანგბადის შემცველი საშუალებები უნივერსალურია და მრავალი საყოფაცხოვრებო ამოცანის გადაჭრაში გვეხმარება. მისი გამოყენება შეიძლება შემდეგ შემთხვევებში:
- თითქმის ყველა სახის ქსოვილის რეცხვა, ჩალბობა, გათეთრება და ლაქების ამოყვანა.
- რბილი ავეჯის, ხალიჩების, ფარდებისა და რბილი სათამაშოების წმენდა.
- ჭურჭლისა და სამზარეულოს ინვენტარის რეცხვა.
- ოქროსა და ვერცხლის სამკაულების გაწმენდა (მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მათზე ქვები არ არის).
- შენობების დასუფთავება, ობის, ნადებისა და ცხიმის მოშორება; ზედაპირების დეზინფექცია.
- შინაური ცხოველების მოვლის ინვენტარის (ლოტოკების, ხალიჩების) გაწმენდა და დეზინფექცია.
პრეპარატის გამოყენება კატეგორიულად იკრძალება შემდეგი მიზნებისთვის:
- ნებისმიერი ბუნებრივი და ხელოვნური ტყავის (მათ შორის ზამშის, ნუბუკის) გაწმენდა.
- მატყლისა და აბრეშუმის რეცხვა.
- სპილენძისა და ალუმინის ჭურჭლის წმენდა.
- ბუმბულით ან ღინღლით სავსე ნივთების რეცხვა.
- მემბრანული ქსოვილის გაწმენდა.
როგორ გავაზავოთ საშუალება სწორად
პრეპარატის სწორად გასაზავებლად ყურადღებით წაიკითხეთ მწარმოებლის ინსტრუქცია. შეფუთვას ხშირად ახლავს საზომი კოვზი, რაც დოზირებას აადვილებს. ხსნარის მოსამზადებლად აიღეთ სუფთა, უმჯობესია პლასტმასის ან მინის ჭურჭელი. ფხვნილისთვის წყალი უნდა გაცხელდეს — შეფუთვაზე მითითებული სამუშაო ტემპერატურა ჩვეულებრივ 60-95℃-ს შეადგენს.
ჭურჭელში ჯერ ფხვნილი იყრება, შემდეგ კი ძალიან ცხელი წყალი ესხმება. ამ დროს იწყება მძაფრი ქიმიური რეაქცია და გამოიყოფა დიდი რაოდენობით ქაფი. ამიტომ, ნუ ჩაასხამთ მთელ წყალს ერთბაშად; დასაწყისისთვის მცირე რაოდენობაც საკმარისია. როცა ფხვნილი სრულად გაიხსნება და შიშინი შეწყდება, დაამატეთ დანარჩენი წყალი. მზა ხსნარი ძალიან ცხელია და ყველა მასალისთვის არ გამოდგება. საჭიროების შემთხვევაში, დაელოდეთ მის გაგრილებას ან დაამატეთ ცივი წყალი.
აუცილებელი უსაფრთხოების ზომები
ეკოლოგიური თვალსაზრისით, ეს საშუალებები უფრო უსაფრთხოა, ვიდრე ქლორიანი პრეპარატები. მიუხედავად ამისა, ეს ქიმიური ნივთიერებებია და სიფრთხილეს მოითხოვს:
- არ შეცვალოთ მწარმოებლის მიერ რეკომენდებული დოზირება.
- დამუშავებამდე ჩაატარეთ ტესტი შეუმჩნეველ მონაკვეთზე, რათა დარწმუნდეთ, რომ ქსოვილი არ ზიანდება.
- მოერიდეთ მათეთრებლის თვალებსა და ლორწოვან გარსებზე მოხვედრას.
- სასურველია იმუშაოთ ხელთათმანებით, რადგან საშუალება კანს ძლიერად აშრობს.
- არ გამოიყენოთ ვადაგასული პრეპარატი.
- გახსოვდეთ, რომ სამუშაო ხსნარი თავის თვისებებს სწრაფად კარგავს, ამიტომ ის უშუალოდ გამოყენების წინ უნდა მომზადდეს.
როგორ გამოვიყენოთ ჟანგბადის პრეპარატი პრაქტიკაში
1. რეცხვა და ჩალბობა
საშუალების ორიგინალური დანიშნულება რეცხვაა. ჩასალბობად გახსენით საშუალება დოზირების დაცვით. გააგრილეთ სითხე სასურველ ტემპერატურამდე, სრულად ჩაძირეთ მასში ნივთი და დატოვეთ 40-60 წუთით, რის შემდეგაც ჩვეულებრივად გარეცხეთ. რთული ლაქების შემთხვევაში, მათეთრებელი პირდაპირ ლაქაზე წაუსვით. ხელით რეცხვისას უმჯობესია გამოიყენოთ გელი ან სითხე, ხოლო სარეცხი მანქანისთვის — ტაბლეტები ან კაფსულები, რომლებიც პირდაპირ დოლურაში ან სარეცხი ფხვნილის უჯრაში თავსდება.
2. დასუფთავება
საშუალება ნებისმიერი ზედაპირის გარეცხვასა და დეზინფექციაში გვეხმარება. დასაშვებია მისი გამოყენება ჭურჭლის (გარდა ალუმინისა და სპილენძისა) გასარეცხად — ჩაალბეთ ჭურჭელი ცხელ ხსნარში 30-50 წუთით და შემდეგ კარგად გაავლეთ. ასევე, ის იდეალურია ნაგვის ურნებისა და ცხოველების ლოტოკების დეზინფექციისთვის. ფილების გადაბმებში არსებული ძველი ჭუჭყის მოსაშორებლად კი მოამზადეთ ფხვნილის სქელი ფაფა, წაუსვით პრობლემურ ადგილს 10-15 წუთით, გახეხეთ ჯაგრისით და ჩამორეცხეთ.
3. ავეჯისა და ხალიჩების წმენდა
რბილი ავეჯის წმენდისას ხსნარი წაუსვით სუფთა, ღია ფერის ნაჭერს და ფრთხილად გაწმინდეთ დაბინძურება, შემდეგ კი სველი ტილოთი მოაშორეთ ქიმიკატის ნარჩენები. ხალიჩებიდან ლაქების ამოსაყვანად მზა ხსნარი პულვერიზატორში ჩაასხით, მიასხურეთ ლაქას, გააჩერეთ რამდენიმე წუთით და დარბილებული ჭუჭყი სუფთა ტილოთი ფრთხილად ამოწმინდეთ.
